Khi Shanghai Jiushi và Beijing Shougang lần lượt chốt đội hình ngoại binh bom tấn, cuộc chạy đua vũ trang mùa mới của CBA đã nóng tới đỉnh. Cựu All-Star NBA Russell và cầu thủ ba lần vô địch McGee gia nhập đội bóng rổ nam Thượng Hải, còn ngoại binh vô địch cũ của Guangsha, Barry Brown Jr., gia nhập đội bóng rổ nam Beijing Shougang. Điều đó khiến cổ động viên đầy kỳ vọng vào tính giải trí của mùa mới.

Nhưng đằng sau sự phồn hoa, một cuộc tranh cãi về lương ngoại binh, vạch đỏ trần lương và tính công bằng của phí điều tiết vẫn tiếp tục lên men. Việc hai đội Bắc Kinh và Thượng Hải chiêu mộ bằng số tiền lớn có phá trần lương hay không? "Khoản đầu tư tùy hứng" của những đội bóng doanh nghiệp nhà nước không sợ bị phạt, với các đội doanh nghiệp tư nhân đang túi rỗng, có thực sự công bằng không? Dưới quy định mới, cục diện phân cực của CBA sẽ càng dữ dội hơn hay không? Muốn làm rõ tranh cãi, trước hết phải nắm thực tế ký hợp đồng ngoại binh và sổ lương mùa này của hai đội Bắc Kinh, Thượng Hải. Đó cũng là chìa khóa cốt lõi để đọc cuộc chạy đua vũ trang vòng này.

Là nhà vô địch bảo vệ ngôi, đội bóng rổ nam Thượng Hải mùa mới dựng một bộ ba ngoại binh có hàm lượng rất cao, lần lượt là Goodwin, Russell và McGee. Goodwin là MVP chung kết CBA mùa trước. Nhờ khả năng tổ chức ổn định và công thành, anh ở lại đội, là hạt nhân ngoại binh của đội. Russell, với tư cách cựu chọn thứ hai của NBA và cầu thủ All-Star, năm nay 30 tuổi, đang độ chín, vẫn có khả năng tấn công cầm bóng đỉnh cao, có thể nâng mạnh trần sức mạnh ngoại tuyến của đội.

Nội tuyến ba lần vô địch NBA McGee gia nhập, chủ công bảo vệ rổ, bắt bóng bật bảng và ăn bóng trong. Đáng nói, McGee ký hợp đồng bốn tháng không đảm bảo. Đội sẽ quyết định gia hạn sau dựa trên biểu hiện trên sân, linh hoạt né rủi ro lương dài hạn. Theo quy định mới của CBA mùa 2026-2027, giải áp dụng trần lương mềm cho ngoại binh theo bậc. Các đội xếp trong top 4 mùa trước có trần lương tối đa 5 triệu USD. Thượng Hải, với tư cách nhà vô địch bảo vệ ngôi, áp dụng tiêu chuẩn này. Từ số liệu hạch toán mà một số cơ quan truyền thông đang công bố, tổng lương ngoại binh của đội chưa chạm vạch đỏ trần lương, không cần nộp phí điều tiết.

Beijing Shougang cũng hoàn tất việc tăng cường ba ngoại binh, ký Barry Brown, Jakar Sampson và Lindy Waters III, vá có chủ đích những điểm yếu của đội hình. Hạt nhân chiêu mộ của đội là MVP chung kết Guangsha mùa trước, Barry Brown. Nhờ khả năng một đấu một và đột phá siêu mạnh, anh trở thành trọng điểm công thành ngoại tuyến của Shougang mùa mới. Thương vụ này không chỉ gồm mức lương năm cao, còn cộng thêm phí mua đứt quyền ưu tiên gia hạn trị giá 800.000 USD. Sampson là tiền phong kiểu vận động, giỏi tranh bóng bật bảng và tấn công thứ hai, sức bền phòng ngự nổi bật.

Waters III là hậu vệ từng thuộc hệ thống Spurs, vừa có khả năng ném vừa biết cầm bóng, hợp chiến thuật tập thể. Theo báo chí, lương của Sampson và Waters, cộng phí mua đứt và lương của Barry Brown, tổng khoảng hơn 4 triệu USD. Lương tổng thể chưa vượt trần 5 triệu USD, tạm thời không cần nộp phí điều tiết theo bậc. Cần đặc biệt lưu ý: cách hạch toán lương của CBA bao gồm lương cơ bản, thưởng thắng trận, thưởng thứ hạng và phí mua đứt, cùng mọi khoản chi liên quan, không chỉ tính lương nền. Phần thưởng dao động ở giai đoạn sau của mùa giải vẫn sẽ ảnh hưởng tổng cuối cùng. Khi đội bóng rổ nam Thượng Hải và đội bóng rổ nam Bắc Kinh lần lượt công bố ngoại binh bom tấn gia nhập, cuộc chạy đua vũ trang CBA mùa 2026-2027 đã kéo màn từ sớm. Tên các ngoại binh mạnh tràn khắp giới bóng rổ. Cổ động viên vừa mong những cuộc đối đầu hấp dẫn, vừa chứng kiến cuộc thảo luận về trần lương, phí điều tiết và tính công bằng giữa doanh nghiệp nhà nước với doanh nghiệp tư nhân tiếp tục lên men trên diễn đàn dư luận. Đằng sau việc chiêu mộ bằng số tiền lớn, bộ quy tắc lương này của CBA rốt cuộc là thước đo công bằng, hay là công cụ để dòng vốn kéo giãn khoảng cách?

Sự công bằng trên giấy không che được khoảng cách vận hành trong thực tế. Câu lạc bộ có nền tảng doanh nghiệp nhà nước ổn định về vốn hơn, công ty mẹ có dòng tiền dồi dào. Dù kích hoạt mức phí điều tiết cao, áp lực vốn cũng tương đối kiểm soát được, có bản lĩnh đuổi những ngoại binh thực lực cấp NBA. Còn phần lớn câu lạc bộ tư nhân vốn quanh năm thua lỗ. Biến động kinh doanh của công ty mẹ sẽ trực tiếp ảnh hưởng ngân sách đội. Đừng nói tới chuyện chạm trần lương, nhiều đội chỉ có thể chọn ngoại binh có tỷ lệ giá trị tốt, căn bản không có khả năng gánh lương cao và phí điều tiết.

CBA muốn phát triển lành mạnh và lâu dài trong tương lai, không thể chỉ dựa vào việc hạn chế số lượng ngoại binh và thu phí điều tiết. Làm sao tiếp tục tối ưu cơ chế phân phối thu nhập, giúp các câu lạc bộ tư nhân vừa và nhỏ mở rộng kênh doanh thu, thu hẹp khoảng cách sinh tồn giữa các câu lạc bộ, mới là đề tài cốt lõi hơn. Chỉ khi mỗi đội đều có mảnh đất để cạnh tranh công bằng, bất kể nền tảng vốn, đều có cơ hội vươn lên, giải bóng rổ Trung Quốc mới thực sự sum suê.