La Liga từng có một tiền đạo như thế này: xuất phát điểm của anh thấp đến khó tin, những năm đầu lăn lộn ở các giải hạng dưới, vất vả lắm mới chờ được cơ hội được đội B của Barcelona thuê về, nhưng rồi bị đội bóng lâu đời danh giá này của La Liga thẳng thừng trả lại. Thế nhưng không ai ngờ rằng, cầu thủ bình thường không ai đoái hoài này đã tự mình mở ra một khoảng trời ở đấu trường đỉnh cao, thậm chí vượt qua hàng loạt siêu sao như Van Nistelrooy, Raúl, Eto'o để giành Chiếc giày vàng La Liga, thậm chí còn vượt mặt ngôi sao biểu tượng của Real Madrid là Raúl để được gọi lên đội tuyển quốc gia, và nhẹ nhàng có trong tay chức vô địch châu Âu.

Người đó chính là chú ngựa ô xuất thân bình dân truyền cảm hứng nhất làng bóng đá: Daniel Güiza.

Cuộc đời cầu thủ của Güiza khởi đầu với độ khó như địa ngục. Năm 1980, anh sinh ra ở thành phố nhỏ Jerez phía nam Tây Ban Nha. Khác với những thiên tài nổi tiếng từ khi còn trẻ và được các đội bóng lớn đặc biệt đào tạo từ nhỏ, khởi đầu của anh vô cùng khó khăn. Phải đến 18 tuổi anh mới miễn cưỡng chen chân vào được đội trẻ, giai đoạn đầu sự nghiệp quanh năm lăn lộn ở những đội bóng hạng dưới như Mallorca B, Recreativo Huelva, các sân đấu Segunda Division và Segunda Division B trở thành chiến trường chính của anh. Chưa nói đến đội một của các ông lớn La Liga, ngay cả thời gian ra sân ổn định ở giải chuyên nghiệp đối với anh cũng là thứ xa xỉ, đúng chất một người làm thuê ở tầng đáy của làng bóng đá.

Năm 2003, Güiza 23 tuổi cuối cùng cũng chờ được một cơ hội đổi đời, được đội B của Barcelona thuê về. Nhìn bề ngoài, anh chỉ còn cách đội một ở Nou Camp một bước, nhưng thực chất là cách cả một vực thẳm. Dù Güiza có phong độ bùng nổ, ghi tới 7 bàn sau 8 trận với hiệu suất cực cao, anh vẫn không lọt vào mắt xanh của ban huấn luyện Barcelona.

Khi đó hàng công của Barcelona bị chiếm giữ vững chắc bởi hai ngôi sao nổi tiếng là Kluivert và Saviola, họ vượt trội toàn diện về danh tiếng, kinh nghiệm lẫn thực lực so với chàng tân binh Güiza. Trong mắt đội bóng lớn, tiền đạo xuất thân bình dân không lý lịch, không tên tuổi này hoàn toàn không xứng đáng cạnh tranh suất đá đội một. Cuối cùng Barcelona không chút do dự trả anh về.

Sau hai năm phiêu bạt, năm 2005, Güiza 25 tuổi đến Madrid theo đuổi giấc mơ, nhưng ông lớn lâu đời Real Madrid rõ ràng chẳng thèm để mắt tới kẻ vô danh tiểu tốt này. Bất đắc dĩ, anh chỉ có thể đặt chân đến Getafe, đội bóng của một thị trấn nhỏ ngoại ô Madrid, và cuối cùng cũng có được tấm vé ra sân ổn định tại La Liga. Khi đó không ai đánh giá cao cầu thủ bình dân đã lớn tuổi này, nhưng Güiza lại giỏi nhất ở việc tạo ra bất ngờ.

Ở mùa giải đầu tiên tại La Liga, anh ghi 9 bàn sau 32 trận, số liệu không quá ấn tượng, nhưng đủ để chứng minh anh có thể trụ lại ở giải đấu hàng đầu. Mùa giải tiếp theo anh tiến bộ đều đặn với 11 bàn sau 29 trận, hai mùa giải tổng cộng ghi 20 bàn sau 61 trận, chắc chắn từng bước hiện thực hóa tài năng săn bàn. Chỉ là khi đó anh không có sức hút, không có hào quang, vẫn không lọt vào mắt xanh của hai siêu cường Real Madrid và Barcelona, không ai sẵn lòng đặt cược tương lai vào một tiền đạo bình thường như vậy.

Năm 2007, Mallorca chỉ tốn 5 triệu euro đã nhặt lại được chân sút bị làng bóng đá lãng quên này. Trở lại đội bóng cũ, Güiza hoàn toàn mở khóa phiên bản mạnh nhất trong sự nghiệp, tạo nên một mùa giải thăng hoa được coi là kỳ tích.

Mùa giải 2007-08, Güiza ra sân 37 trận tại La Liga và ghi tới 27 bàn! Phải biết rằng, mùa giải đó La Liga hội tụ vô số ngôi sao, Van Nistelrooy, Raúl, Forlán, Eto'o ai cũng là chân sút hàng đầu thế giới, nhưng tất cả đều bị tiền đạo xuất thân bình dân này vượt mặt, Güiza mạnh mẽ giành Chiếc giày vàng La Liga, một trận thành danh. Nhờ hỏa lực không thể ngăn cản của anh, đội bóng bình dân Mallorca đã lội ngược dòng, cuối cùng đứng thứ bảy tại giải đấu. Khoản đầu tư 5 triệu euro đổi lại thành quả cấp Chiếc giày vàng, được xem là thương vụ "nhặt được của rơi" hời nhất làng bóng đá.

Giành được Chiếc giày vàng ở một La Liga đầy sao, Güiza chưa bao giờ dựa vào may mắn. Cao 1m82, nặng 80kg, anh có khả năng tì đè chắc chắn, tốc độ phản công mạnh mẽ, hoàn toàn phù hợp với các sơ đồ chiến thuật 4-2-3-1 và 4-5-1 của đội bóng. Trong vai trò mũi nhọn duy nhất, anh vừa có thể quay lưng tì đè hậu vệ để giữ bóng, làm bàn đạp cho đồng đội, vừa có thể bình tĩnh dứt điểm trong vòng cấm. Đáng quý nhất là anh chưa bao giờ là kiểu tiền đạo "chỉ chờ ăn sẵn", mà luôn dựa vào những pha di chuyển không bóng điên cuồng để kéo giãn hàng thủ, chớp lấy sơ hở của đối thủ để tung đòn chí mạng, lối chơi cần mẫn mà hiệu quả.

Khoảnh khắc hả hê nhất mùa giải đó chính là trận đấu trên sân khách gặp Barcelona. Barcelona chơi trên sân nhà sớm vươn lên dẫn trước nhờ các pha lập công của Henry và Eto'o, tưởng chừng thắng lợi đã nằm trong tay, không ai tin Mallorca có thể lật ngược thế cờ. Thế nhưng đội bóng đã ghi liền hai bàn trong vòng 3 phút để gỡ hòa, hoàn toàn phá vỡ nhịp độ của Barcelona. Ngay khi cả sân nghĩ rằng trận đấu sẽ kết thúc với tỷ số hòa, ở thời gian bù giờ, Güiza như thần binh từ trên trời rơi xuống, nhận đường kiến tạo của đồng đội và bất ngờ tung cú dứt điểm trong vòng cấm, một đòn kết liễu Barcelona.

Nhân vật nhỏ bé năm nào bị Barcelona phũ phàng trả lại, nay ngay tại sân Nou Camp, trước mặt hàng loạt ngôi sao lớn ngày trước, đã tự tay hoàn thành cuộc báo thù hoàn hảo nhất. Bàn thắng quyết định này cũng khiến tất cả mọi người nhớ đến chân sút xuất thân bình dân thành danh muộn màng này.

Sau khi thăng hoa ở cấp câu lạc bộ, tranh cãi lớn hơn lại ập đến. Trước thềm Euro 2008, làng bóng đá Tây Ban Nha tranh cãi nảy lửa, cả nước đều băn khoăn: ngôi sao biểu tượng của Real Madrid, thần tượng quốc dân Raúl, có nên tiếp tục ở lại đội tuyển quốc gia hay không? Đúng lúc dư luận giằng co không dứt, huấn luyện viên trưởng Aragonés tung ra tin chấn động: gạt bỏ lão tướng công thần Raúl, triệu tập Güiza, người mới chỉ có 4 lần ra sân cho đội tuyển quốc gia.

Quyết định này gây tranh cãi quá lớn! Về kinh nghiệm, danh tiếng và kinh nghiệm thi đấu ở các giải lớn, Güiza còn không đáng xách dép cho Raúl, làn sóng nghi ngờ ập đến dồn dập. Nhiều người hâm mộ chê bai: có siêu sao đẳng cấp thế giới không dùng, lại chọn một chân sút giày vàng xuất thân bình dân, ông thầy già chắc là lú lẫn rồi. Là người trong cuộc, Güiza trong lòng đầy uất ức, nhưng chưa bao giờ lên tiếng biện minh, chỉ dùng màn thể hiện trên sân để đáp trả mọi nghi ngờ.

Khi đó đội tuyển Tây Ban Nha có vô số ngôi sao, Villa và Torres chắc suất đá chính trên hàng công, Güiza chỉ là kỳ binh trên băng ghế dự bị, cơ hội ra sân rất ít ỏi. Ở vòng bảng gặp đương kim vô địch Hy Lạp, anh được đá chính nhưng hiệp một thi đấu mờ nhạt, còn phạm lỗi tạo ra quả đá phạt cho đối phương, khiến đội nhà thủng lưới, có lúc rơi vào thế bị động.

Nhưng một chân sút thực thụ không bao giờ mãi chơi tệ! Sang hiệp hai, Güiza hoàn toàn bừng tỉnh: phút 61, anh đánh đầu chuyền lại giúp đồng đội ghi bàn gỡ hòa; phút 88, anh đánh đầu ghi bàn quyết định, giúp Tây Ban Nha lội ngược dòng thắng 2-1. Một kiến tạo, một bàn thắng cứu cả đội bóng, ghi bàn thắng đầu tiên cho đội tuyển quốc gia. Sau khi ghi bàn, anh ngửa mặt lên trời gào thét, bao năm phiêu bạt, bị nghi ngờ và không cam lòng đều được giải tỏa hoàn toàn trong khoảnh khắc này.

Không chỉ trận đó, ở bán kết gặp Nga, Güiza vào sân từ băng ghế dự bị chỉ 4 phút đã nhận đường chuyền tuyệt đẹp của Fàbregas để ghi bàn, ấn định chiến thắng. Ở trận chung kết gặp Đức, dù chân sút chủ lực Villa vắng mặt vì chấn thương, huấn luyện viên trưởng vẫn chọn tin tưởng Torres, để Güiza ngồi dự bị. Vào sân ở phút 77, anh vẫn cần mẫn giữ vững hàng công.

Trong cả kỳ Euro, tổng thời gian ra sân của Güiza chưa đến 150 phút, nhưng anh đã đóng góp hiệu quả 2 bàn thắng và 1 kiến tạo, là cầu thủ có hiệu suất ghi bàn cao nhất toàn đội, không ai sánh bằng. Cuối cùng anh cùng đội tuyển Tây Ban Nha giành cúp Henri Delaunay, từ một tân binh xuất thân bình dân bị cả mạng xã hội nghi ngờ, lội ngược dòng trở thành công thần của chức vô địch châu Âu, đáp trả đanh thép tất cả những người chỉ trích.

Đúng vào lúc sự nghiệp ở đỉnh cao danh tiếng nhất, Güiza đưa ra một quyết định bất ngờ: theo chân người thầy sang Thổ Nhĩ Kỳ, gia nhập Fenerbahçe, rời xa năm giải đấu hàng đầu chính thống. Trong ba mùa giải tại Super Lig, anh vẫn thi đấu ổn định, ghi 35 bàn và 21 kiến tạo sau 98 trận, giành chức vô địch Super Lig và Siêu cúp Thổ Nhĩ Kỳ, xứng đáng với giá trị của mình.

Nhưng việc rời xa các đấu trường chính thống cũng khiến anh dần bị đội tuyển quốc gia lãng quên. Ở World Cup 2010 tại Nam Phi, Tây Ban Nha xây dựng nên một triều đại, Villa và Torres đều được triệu tập, chỉ riêng công thần vô địch năm nào là Güiza không nhận được giấy triệu tập, hoàn toàn mờ nhạt khỏi đội hình "Bò tót". Làng bóng đá thực tế như vậy đấy, lúc huy hoàng thì vạn người tung hô, khi rời xa ánh đèn sân khấu thì rất nhanh sẽ bị lãng quên.

Năm 31 tuổi, Güiza trở lại La Liga gia nhập Getafe, khi đó anh đã qua thời kỳ đỉnh cao từ lâu, phong độ sa sút nghiêm trọng. Sau đó anh hoàn toàn bắt đầu cuộc đời phiêu bạt, lưu lạc qua các giải đấu không chính thống như Malaysia, Paraguay, rời xa trung tâm làng bóng đá, lặng lẽ tiếp tục giấc mơ bóng đá của mình.